VRAAG EN ANTWOORD: de opvangcrisis

ACTUA 2023

In onze leerlijnen proberen we onze informatie zo ‘tijdloos’ mogelijk te houden.

In deze module gaat het echter onvermijdelijk over de huidige situatie.
Hierin komt de samenvatting aan bod die je uitgebreider kan zien in de module ‘Verdieping: Recht op opvang (onder druk)’

De opvangcrisis is nog niet opgelost

Samenvatting 20231

Hoewel er in de media vaak over een asielcrisis wordt gesproken is dit niet correct.
Het is een opvangcrisis. (meer info over de invloed van taalgebruik bij de leerlijn “mediawijs”)

De crisis sleept intussen al lang aan: mensen kunnen zich (nu) wel registreren2, maar worden daarna naar de uitgang begeleid en op straat gezet. Zeker alleenstaande mannen3 overkomt dat, maar een paar keer was er zelfs voor kinderen geen bed in de opvang.

Zitten we met het grootste aantal mensen ooit die verzoeken om internationale bescherming in ons land?

Nee.

Zowel in de jaren 2000 als in 2015 ging het om een pak meer. Het zijn er wel meer dan in 2019.

Dat het aantal nieuwe asielzoekers nu opnieuw stijgt, is (…) niet abnormaal. Het aantal schommelt doorheen de tijd met om de paar jaar een nieuwe piek.

NOOT: Sinds 22 maart 2018 wordt in de Belgische wetgeving een nieuwe terminologie gebruikt. De term asielzoeker werd vervangen door “verzoeker om internationale bescherming”

Waarom zijn er niet genoeg opvangplaatsen?

1) Dossierachterstand

2) Te weinig plaatsen

3) Plaatsen die gecreëerd werden in het verleden werden niet behouden (bufferplaatsen)

In 2022 opende Fedasil 4.000 extra opvangplekken. Dat is een pak minder dan de 17.400 plaatsen die tijdens de asielcrisis van 2015 op een half jaar tijd werden gevonden.
Het vinden van locaties blijkt (…) de grootste uitdaging om opvangplaatsen bij te maken. Burgemeesters zijn meestal niet happig op de komst van een asielcentrum in hun gemeente.

Ondanks aandringen van Fedasil werden er geen bufferplaatsen behouden (na 2015) om snel te kunnen reageren op een eventuele volgende stijging van asielzoekers.
Echter om te vermijden dat bij elke stijging van asielzoekers nieuwe opvangplaatsen en locaties moeten worden gezocht, zouden er dus permanente bufferplaatsen moeten komen. (Als sinds 2011 is er discussie over deze plaatsen)

Bufferplaatsen: dat zijn opvangplaatsen die sluiten als er minder asielzoekers zijn, maar die beschikbaar blijven om snel weer te openen bij een stijging.

Komen er geen plaatsen vrij door mensen wiens aanvraag tot internationale bescherming geweigerd werd uit het land te zetten?

Nee.

Deze mensen verblijven niet in het opvangnetwerk

Wie geweigerd wordt, krijgt een papier met een bevel om het land te verlaten. Voorlopig is er weinig zicht op wat een geweigerd persoon daarmee doet. Door getuigenissen van hulporganisaties en acties van mensen in illegaal verblijf, weten we dat velen van hen in ons land blijven. De levensomstandigheden waarin ze overleven, zijn vaak onmenselijk. Vaak worden ze uitgebuit in illegale tewerkstelling.

Waarom is er geen betere spreiding in de Europese Unie?

  1. Geen spreidingsplan
  2. Niet efficiënte werking Dublinverordening(voor volledigheid: zie module Europese regelgeving en Dublinverordening)

1De quotes en de grafiek komen uit het artikel van VRT NWS ‘Hoe zijn we in deze opvangcrisis beland?’ (9/03/2023)

2 De Standaard, 25/05/2023, Wie als alleenstaande man asiel vraagt, belandt alweer op straat

3 Deze alleenstaande mannen zijn niet alleen ook mensen maar zeer vaak uiterst fragiel en kwetsbaar en lijden aan ernstige posttraumatische stressstoornissen. Ook zijn dit niet altijd meerderjarigen omdat men “op het zicht” een onderscheid maakt.