Gedwongen vs. vrijwillig – een moeilijk onderscheid

In debatten rond migratie wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen

gedwongen migratie (forced migration/displacement) en
vrijwillige migratie (voluntary migration)

gedwongen migratie	vrijwillige migratie
mensen die op de vlucht zijn, binnen het eigen land of buiten de landgrenzen, als gevolg van politieke vervolging [1]	impliceert dat men een meer vrijwillige keuze maakt, bijvoorbeeld omwille van jobopportuniteiten, gezinsredenen, ….

Hoewel dit onderscheid op het eerste zicht erg helder lijkt, volstaat het niet altijd om de complexe migratierealiteit op het terrein in kaart te brengen.[2]

Wat telt als gedwongen migratie? En wanneer kunnen we migratie als vrijwillig beschouwen?

Armoede, natuurrampen, klimaatverandering,…

Als mensen, vaak binnen het eigen land of de eigen regio, migreren om werk te zoeken en zo extreme en langdurige armoede te ontvluchten, is dit dan echt vrijwillig?[3] En wat met vluchten omwille van natuurrampen en klimaatverandering?

Soms ontvlucht men een combinatie van politiek geweld en moeilijke levensomstandigheden.

Bepaalde politieke omstandigheden zoals onderdrukking, discriminatie en corruptie, kunnen leiden tot een gebrek aan werk, inkomen en onderwijs en zo bijdragen aan de economische noodzaak of wens om te migreren.[4]

Tot slot kunnen migratiemotieven ook veranderen. Iemand die op de vlucht slaat voor oorlogsgeweld, zal op zoek gaan naar werk of onderwijs zodra hij zich in veiligheid bevindt, en zal soms blijven verhuizen tot hij dat heeft gevonden.[5]

[1] Schuster, 2016. Unmixing Migrants and Refugees.
[2] Caritas Europa, 2019. Common Home.
[3] Bakewell, 2021. Unsettling the boundaries between forced and voluntary migration.
[4] Amnesty International. Economische vluchtelingen.
[5] TIES, 2021. Waarom migreren mensen, p.3.

Is oorlog één van de belangrijkste redenen om te vluchten?

Er zijn dus veel redenen om te vluchten maar oorlog blijft één van de belangrijkste.