Een alternatief voor het onderscheid tussen “vrijwillige” en “gedwongen” migranten?
In plaats van vast te houden aan het onderscheid tussen “vrijwillige” en “gedwongen” migranten, stellen academici en analisten dat het zinvoller is om migratie te zien als iets dat zich afspeelt op een continuüm.
Aan het ene uiterste heb je mensen die ‘proactief’ migreren: zij beslissen dit na overweging van alle relevante informatie, op basis van een rationele afweging, met de bedoeling om er (materieel of symbolisch) op vooruit te gaan.
Aan het andere uiteinde van het continuüm, heb je mensen die reactief migreren: de beslissing werd genomen in een panieksituatie of crisis waarbij er weinig andere alternatieven waren om te kunnen ontsnappen aan extreme gevaren. (Richmond, 1994, pg. 55 in Schuster, 2016, pg. 3-4).
Bij maatschappelijke factoren wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen push & pull[1]
Push-factoren zijn factoren die iemand ertoe aanzetten zijn/haar woonplaats of regio te verlaten, bijvoorbeeld oorlog, schending van mensenrechten of vervolging, werkloosheid, extreme weersomstandigheden, …
Pull-factoren zijn factoren die mensen leiden naar een bepaalde plaats of regio, bijvoorbeeld veiligheid, betere arbeidskansen, studiemogelijkheden. Meestal speelt een combinatie van deze push- en pullfactoren.
Het pushpull-model is een veelgebruikt model om migratiebewegingen te verklaren, maar er is ook kritiek.
Migratie lijkt in dit model een rationele afweging te zijn van kosten en baten. Het model heeft volgens critici weinig aandacht voor factoren op meso- en microniveau en simplificeert te veel de complexe migratierealiteit.[2]
[1] (Lee, 1966)
[2] KULeuven – Migratiebewegingen na 1945.