Migratiedeal met Turkije

De Europese Unie sloot in 2016 een akkoord met Turkije:

• Vluchtelingen die illegaal aankomen in Griekenland mogen worden teruggestuurd naar Turkije
• Voor elke vluchteling die Turkije terugneemt, laat Europa een Syrische vluchteling uit Turkije naar de EU overkomen
• 6 miljard euro steun aan Turkije voor de opvang van vluchtelingen

Maar het liep al snel mank:

• Erdogan verweet de EU haar beloften niet na te komen: de bereidheid van Europese lidstaten om vluchtelingen uit Turkije over te nemen was miniem en ook andere beloftes werden niet nageleefd. In 2021 ving Turkije het meeste aantal vluchtelingen ter wereld op.

• Ook is er een niet te onderschatten humanitaire kost. Mensenrechtenorganisaties[1] rapporteerden herhaaldelijk over de slechte opvang in overvolle kampen, uitbuiting van vluchtelingen en onvoldoende voorziening in basisnoden. Intussen werd ook bewezen dat Turkije vluchtelingen terugstuurt naar Syrië (oorlogsgebied), ondanks internationale afspraken. Ondanks alle kritiek, houdt de deal stand.

Deal met Libië

In 2017 besloot de EU ook een deal te sluiten met Libië. De route was immers opgeschoven van Turkije-Griekenland naar Libië-Italië. Naar het voorbeeld van de Turkijedeal ontving Libië 200 miljoen euro om zijn grenzen beter te bewaken en asielzoekers op te vangen.

Het akkoord houdt in dat de Libische kustwacht opgeleid en uitgerust werd met patrouilleboten en ander materiaal. De patrouilleboten moeten in ruil de bootjes met migranten op zee onderscheppen en terugdrijven naar de Libische kust.

Maar ook deze deal kan op veel kritiek rekenen. Libië is op dit moment vrijwel onbestuurbaar. Mensen op de vlucht lopen het risico om er voor onbepaalde duur naar gesloten opvangkampen gebracht te worden, want in Libië staan er gevangenisstraffen op illegale immigratie.

Mensenrechtenorganisaties zoals de UNHCR en Amnesty International rapporteren al jarenlang gevallen van marteling, fysiek en seksueel geweld en uitbuiting.[2] Duizenden vluchtelingen proberen aan deze cyclus van geweld te ontsnappen door de zee te oversteken, maar lopen het risico om door de Libische kustwacht te worden teruggestuurd en in dezelfde cyclus van geweld gevangen te blijven zitten.

Deal met Tunesië (juli 2023)

In ruil voor financiële steun gaat de Tunesische regering maatregelen nemen om de oversteek van migranten te stoppen.[3]
Waarom is de migratiedeal met Tunesië controversieel? Bekijk het in onderstaande video van VRT NWS.

Toekomst?

De Europese Commissie wil met meer landen rond Europa tot dit soort akkoorden komen. De deal met Tunesië moet volgens Ursula von der Leyen (Europees Commissievoorzitter) als een soort blauwdruk dienen.[3].

Europa kijkt ondertussen ook met argusogen naar de ontwikkelingen in het Verenigd Koninkrijk en hun omstreden “Illegal Migration Bill”. [4]

1. Al wie nu op een “onwettige” manier het land binnenkomt, moet worden opgesloten
2. Daarna naar Rwanda of een ander “veilig” land worden gestuurd.
3. Asiel aanvragen mag niet meer.

=> VN Mensenrechtencommissaris Volker Türk en VN Vluchtelingencommissaris Filippo Grandi zeggen dat de wet ingaat tegen het internationale recht.

UPDATE december 2023
Het wetsvoorstel werd goedgekeurd door het Britse ‘Lagerhuis’ maar moet ook nog langs het Britse Hogerhuis, waar men waarschijnlijk nog zullen proberen de plannen te matigen. De regering hoopt in het voorjaar de eerste migranten op het vliegtuig naar Rwanda te kunnen zetten.[5]

[1] Human Rights Watch, 17/11/22, Why EU can’t count on Turkey to protect asylum seekers

[2] Amnesty International, 2021. Between Life and death. Refugees and migrants trapped in Lybia’s cycle of abuse.

[3] European News Room, 17/07/23, België begroet Europese migratiedeal met Tunesië

[4] VRT NWS, Britse wet op illegale migratie goedgekeurd: geen asiel meer voor wie niet met visum aankomt

[5] VRT NWS, 12/12/23, Britse parlement keurt omstreden plan goed dat regering toelaat om vluchtelingen en migranten naar Rwanda te sturen