In samenwerking met Netwerk Mediawijsheid (Nederland) en hun tool “Digitale Balans”

TOOL: zelftest digitale balans

Ben jij digitaal in balans?

Scrollen, liken, appen, swipen, gamen en bingen: (online) media lijken onlosmakelijk verbonden met je offline leven. Heb jij het allemaal onder controle?

Doe de test / laat je leerlingen de test doen op https://digitalebalans.nl/zelftest/

ACHTERGROND: Digitale balans bij adolescenten (12 tot 18 jaar)

De ‘peer group’ lost het gezin af als de belangrijkste sociale kring.

Ontwikkelingspsychologen beschouwen het vormen van een gezonde identiteit als de hoofdopgave van de adolescentie. Die identiteit ontstaat door betekenisvolle interacties met anderen. Logisch dat adolescenten boven alles gericht zijn op anderen en sociale relaties.

Als we één ding weten van adolescenten, is dat ze heel erg charmant, fascinerend en energiek zijn, maar dat eigenschappen als zelfbeheersing, matiging en vooruitzien niet echt in hun systeem zitten. Deze combinatie maakt het thema van digitale balans heel urgent voor deze leeftijdscategorie. Ten eerste is het voor veel adolescenten lastig tijd voor zichzelf te houden. De opgave om een gezonde identiteit te ontwikkelen in relaties tot anderen, vraagt van jongeren dat ze zich vol energie en overgave in het sociale tumult storten. Om dan de knop uit te zetten en je even niet meer af te vragen wat anderen van jou en je keuzes vinden, vergt het stabiele zelfbeeld dat adolescenten per definitie nog niet hebben. Veel pubers zouden zelf ook hun telefoon minder vaak willen gebruiken, maar ze weten soms niet hoe. Hen ondersteunen kan met tips, goede communicatie en afspraken. Voor leraren en ouders is het belangrijk het goede voorbeeld te geven. Bovendien zijn hierover veel goede boeken en filmpjes te vinden; wellicht dat die meer invloed hebben dan het goede voorbeeld van volwassenen.

Sociale media zijn op zichzelf geen oorzaak van stress en slaapproblemen, maar een deel van de pubers ervaart wel spanning door de druk om snel te reageren, online niks te missen of een reactie te krijgen op een eigen post.

Omdat de sociale processen rondom de identiteitsvorming zo inspannend zijn, zoeken veel jongeren een uitvlucht in media die ontspanning brengen. Ze verliezen zich in een game, duiken in een muziekgenre, starten een eigen YouTube-kanaal of hacken een systeem. Ten slotte kan al dat inspannen, ontspannen en verbinden via media een hindernis zijn voor lichamelijke gezondheid. Steeds meer adolescenten hebben last van overgewicht, slapen te weinig en bewegen onvoldoende. Adolescenten brengen ook meer tijd zittend door, thuis, op hun bijbaan of op school.

Digitale balans en beweging?

Waar kinderen nog volop kliederen met verf en ravotten in de zandbak, lijken adolescenten op volwassenen: hun levens spelen zich voor een groot deel online af. Ook op school vindt het leren steeds meer online plaats. Na een lange, goeddeels digitale schooldag, gaat thuis de kamerdeur dicht en de laptop open voor een game, vlog of forum.

Voor een gezonde school- of weekenddag kunnen periodes van zitten het beste opgebroken worden met geplande en ongeplande bewegingspauzes (met een variatie aan intensiteit en duur).
Extra tip: Beperk zittend huiswerk maken bovendien tot niet meer dan 60 minuten per dag.

Afspraken maken mét de leerlingen

Op school kan je samen afspraken om het mediagebruik een bepaalde richting op bij te sturen of te beperken. Gezonde mediagewoonten stimuleren kan onder andere door middel van gesprekken met jongeren waarbij ze benaderd worden als individu met eigen ervaringen en verantwoordelijkheden. Het is op deze leeftijd cruciaal jongeren bij afspraken te betrekken.

Op www.digitalebalans.nl bieden ze een aantal gespreksvragen aan die je als leerkracht (of ouder) zelf kunt inzetten om met de jongere in gesprek te gaan.