Inleiding
Nieuwkomers die aankomen in België en/of recent een verblijfskaart verkregen, hebben verschillende dromen, verwachtingen en aspiraties.
Sommigen hopen hier een tijdelijke thuis te vinden, andere willen hier hun leven opbouwen. Sommigen komen hier in het kader van een reeds afgesloten arbeidsovereenkomst, anderen hopen in lijn met hun ervaring snel aan de slag te kunnen gaan, nog anderen wensen via studies hun kansen voor de toekomst te vergroten.
Ze zijn op zoek naar veiligheid, kansen, vrijheid, …
Integratie: what’s in a word?
In de ontvangende samenlevingen wordt vaak gesproken over ‘integratie’ als de volgende stap na het verkrijgen van een officieel verblijfsdocument.[1] Wat men hiermee vaak bedoelt is ‘deelname aan de maatschappij’.
Beleidsmakers zijn het er over het algemeen over eens dat een succesvolle integratie van cruciaal belang is voor het welzijn en de cohesie van de samenleving.
Maar wat die succesvolle integratie dan precies inhoudt, vormt het onderwerp van (verhitte) debatten in de samenleving en kan volgende vragen oproepen:
- Wie moet zich aanpassen: de nieuwkomer, de ontvangende samenleving, beiden?
- Tot op welke hoogte moeten mensen zich aanpassen?
- Is er ruimte voor wederzijds begrip en respect voor elkaars eigenheid?
Individuele Opdracht <=> Algemene en Individuele Drempels
Integratie wordt nog vaak opgevat als een opdracht voor het individu (de nieuwkomer) om zich aan te passen aan de normen en waarden in de samenleving, maar dat is een erg eenzijdige focus.
Alle verantwoordelijkheid ligt dan bij het individu, zonder aan de slag te gaan met drempels die verhinderen dat iemand evenwaardig kán deelnemen aan de samenleving.
Over die drempels gaat het verder nog in deze leerlijn.
Deelname aan een maatschappij gaat ook over veel meer dan enkel gelijkgestemdheid over normen en waarden. Het gaat ook over de toegang tot de werk, gezondheidszorg, huisvestiging, onderwijs, ….[2]
Bovendien leven we in een democratische samenleving waarin vrijheid en gelijkheid belangrijke waarden zijn. Binnen zo’n samenleving hebben mensen de vrijheid om autonoom hun persoonlijkheid te ontwikkelen en daarbij beroep te doen op cultuurelementen die hun vanuit verschillende contexten worden aangereikt: familie, school, leeftijdgenoten, verenigingsleven, godsdienst, …..[3]
Daarom gaan er stemmen op om te spreken over een gezamenlijke opdracht om – in dialoog – het samenleven vorm te geven.
Hoe gaat het in zijn werk?
Onder meer via een inburgerings- en integratiebeleid wil de overheid zorgen dat iedereen gelijke toegang heeft tot democratische rechten, onderwijs, huisvesting, tewerkstelling, gezondheidszorg en burgerschap.
In de module hierna komt aan bod wat het inburgeringsbeleid inhoudt en voor wie dit bestemd is.
Vervolgens gaat het over welke drempels nieuwkomers vaak ervaren bij het evenwaardig deel worden van de samenleving. Tot slot is er aandacht voor de psychosociale impact van migratie.
[1] Cfr. Europese Commissie: “De succesvolle integratie van migranten is van cruciaal belang voor het welzijn, de welvaart en de cohesie van de Europese samenleving in de toekomst.”
[2] Agentschap Integratie en Inburgering, ‘Wat is een integratiebeleid’?