Psychosociale impact

Bij aankomst in een ander land, een andere samenleving, hoe ontvangend ook, maken mensen vaak een moeilijke periode door.

Confrontatie met verlies [1]:

Als migrant:

Laat je je familie, vrienden, sociale netwerken in je thuisland achter
Laat je je eigendommen (huis en persoonlijke spullen) achter
Verlies je vaak de status die je had, die bijvoorbeeld verbonden is aan je job en je sociale netwerk
Valt jouw vertrouwde omgeving (taal, cultuur, eetgewoonten, …) weg

Dit heeft een psychosociale impact. Je moet een rouwproces door.[2]
De fase van rouw kan soms heel snel komen, vlak na aankomst in het land waar men zich wil/zal vestigen, maar heel vaak komt die fase pas maanden of zelfs jaren later.[3]

Traumatische en negatieve ervaringen

Bij mensen die gedwongen werden hun thuisland te verlaten, bijvoorbeeld omwille van oorlog en mensenrechtenschendingen, valt die psychosociale impact vaak heel zwaar.

Bekijk: ‘It takes a society to heal war trauma (NL)

Solentra (Solentra komt aan bod in de leerlijn In de klas – Welzijn in de klas)

De traumatische ervaringen uit het thuisland (oorlog, vervolging, geweld, …) of van tijdens de vlucht (misbruik, onzekerheid, overleven in extreme omstandigheden, …) leiden vaak tot posttraumatische stress. Ook negatieve ervaring in het aankomstland spelen een rol.

Ook ervaringen van discriminatie kunnen een ernstige impact te hebben op het psychosociale welzijn.[4]

Negatieve ervaringen van discriminatie en uitsluiting die vluchtelingen beleven in het aankomstland (dus na de vlucht), blijken zelfs een even grote impact te hebben op het welbevinden van (jonge) vluchtelingen als eerdere ervaringen van mensenrechtenschendingen, oorlogstrauma’s voor en tijdens de vlucht.[5]

Sociale steun en positieve peer-relaties zijn enorm belangrijk voor het welzijn van (jonge) vluchtelingen en migranten in onze maatschappij.[6] In onderzoek werd tegelijkertijd ook een grote veerkracht bij vluchtelingenkinderen vastgesteld.[7]

Eenzaamheid, schuldgevoelens en onzekerheid

Niet alleen moet men omspringen met het gemis van familie en soms eenzaamheid, vaak voelen zij zich ook ongerust over wie achtergebleven is en ervaren ze schuldgevoelens en gevoelens van onmacht omdat ze geen bescherming konden bieden aan de achterblijvers. Die gevoelens kunnen langdurig een rol spelen. De confrontatie met wat zij meegemaakt en achtergelaten hebben, loopt dagelijks door, bijvoorbeeld doorheen hun contacten met familie/vrienden in hun oorspronkelijke gemeenschap.

Ook het wachten op een beslissing omtrent hun verblijf is voor mensen die een verzoek om internationale bescherming hebben ingediend, vaak heel moeilijk. (Zie leerlijn ‘Internationale bescherming’)