Veel jongeren die hier aankomen weten hun eigen leeftijd niet of hebben geen identiteitsdocumenten om hun leeftijd te staven. Sommigen zeggen dat ze jonger zijn dan ze zijn of denken jonger te zijn op basis van de informatie die ze kregen van familie.

Om dit na te gaan wordt er o.a. gebruik gemaakt van een medisch onderzoek.

Waar gaat het over?¹

Er bestaan veel wetenschappelijke onderzoeken naar de ontwikkelingsstadia van anatomische structuren, zoals bijvoorbeeld de handpols, het sleutelbeen, de knie, enz, elk met hun eigen indeling in stadia.

• Deze ontwikkelingsstadia worden geregistreerd in referentie populaties bij personen met een onmiskenbaar gekende leeftijd.
• De ontwikkeling van de verschillende anatomische structuren wordt geregistreerd door middel van medische beeldvorming.

Afhankelijk van het onderzoek worden de verkregen data op een eigen manier statistische benaderd, bijvoorbeeld om leeftijdsschattingsmodellen te ontwikkelen.

In België

Het medisch onderzoek dat de dienst Voogdij laat uitvoeren, is de “triple test”
De arts schat de leeftijd van de persoon in kwestie obv een combinatie van

• een radiografie van de pols,
• een radiografie van het sleutelbeen en
• een scan van het gebit

De test helpt te besluiten of de persoon

• jonger is dan 18 jaar of
• ouder is dan 18 jaar of
• dat het onmogelijk is om hierover een beslissing te nemen omdat de leeftijd van de persoon zich waarschijnlijk rond de 18 jaar bevindt. In dat geval krijgt de persoon het voordeel van twijfel en wordt met de jongste leeftijd rekening gehouden.

Wanneer men de stadia kent bij een persoon met onbekende leeftijd, kan men de leeftijd dus schatten door de stadia te vergelijken aan de leeftijd van de overeenkomstige personen in de onderzoekspopulatie van de referentieonderzoeken.

Grote gevolgen

Er kunnen zich twee situaties voordoen:

• De dienst Voogdij oordeelt dat de jongere -18 jaar is. Er wordt dan zo snel mogelijk een voogd aangesteld.
• De dienst Voogdij oordeelt dat de jongere al 18 jaar is.
  De jongere wordt dan niet meer begeleid door de dienst Voogdij en maakt geen aanspraak meer op de specifieke rechten voor NBMV.

Bij de VERDIEPING: Rechten zag je de rechten waarop een NBMV aanspraak kan maken.

Controversieel

Aangezien het bepalen van de leeftijd door middel van medische onderzoeken grote foutenmarges vertoont, mogen deze pas als laatste redmiddel worden gebruikt, nadat alle andere middelen uitgeput zijn. (UNHCR²)

Het medisch onderzoek dat in België gehanteerd wordt, is controversieel.³

• Het Platform Kinderen op de vlucht publiceerde een uitgebreid rapport⁴ hierover met getuigenissen uit de praktijk.
• Vluchtelingenwerk Vlaanderen publiceerde een leiddraad⁵ obv dit rapport voor NBMV en begeleiders over hoe hiermee om te gaan:

“Het leeftijdsonderzoek (…) gaat terug op verouderd onderzoek dat plaatsvond in heel verschillende omstandigheden en voor andere doeleinden. Zo wordt er geen rekening gehouden met verschillen in botgroei die te wijten zijn aan etnische afkomst, ervaringen met armoede en trauma, zwangerschappen, omgeving en zo verder. Nochtans wijzen verschillende onderzoeken uit dat elk van deze factoren invloed heeft op de botgroei bij adolescenten, waardoor zij ouder of jonger geschat kunnen worden dan ze in werkelijkheid zijn. Verder is er geen wetenschappelijke consensus wat betreft de interpretatie van de radiografieën: de leeftijdsschatting hangt nog steeds in grote mate af van de desbetreffende arts.” (Vluchtelingenwerk Vlaanderen)

In sommige gevallen is inderdaad gebleken dat de leeftijdsbeslissing geschorst wordt.⁶

Hoewel het nodig kan zijn om de leeftijd te controleren in geval van twijfel, moet een holistische en multidisciplinaire leeftijdsbepaling rekening houden met verschillende factoren, waaronder fysieke en psychologische [factoren], maar ook ontwikkelings- en culturele factoren. (UNHCR²)

Referenties

¹ Myria: Verslag Contactvergadering internationale bescherming, Vragen: leeftijdstwijfel p 55 – 56

² QUOTE rapport UNHCR, Naar een sterkere bescherming van niet-begeleide en van hun ouders gescheiden kinderen in België (2019)

³ Het bepalen van de leeftijd door middel van medische methodes die grote foutenmarges hebben, krijgt veel kritiek en wordt bijgevolg door tal van instanties ontmoedigd. Zie in dit verband: UNHCR-UNICEF, Safe and Sound, op. cit.; UNHCR, The Way Forward, op. cit. ; SCEP Statement of Good Practice, 5th revised edition, endorsed by UNHCR, 2019; UNHCR ExCom Conclusions Nr. 107 (2007), op. cit.

⁴ Leeftijdsschatting van niet-begeleide minderjarigen (NBMV) in vraag: Probleemstelling, analyse en aanbevelingen (Platform kinderen op de vlucht, 2017)

⁵ Leidraad bij het leeftijdsonderzoek bij niet-begeleide minderjarige vreemdelingen (Vluchtelingenwerk Vlaanderen)

⁶ Voorbeeld: de RvS schorst in rechtspraak arrest nr. 252.072 van 9 november 2021 de leeftijdsbeslissing van Dienst Voogdij omdat uit de drie uitéénlopende resultaten van de triple test niet af te leiden valt hoe de dokter zijn eindresultaat bereikte.