Voor wie zich verder wil verdiepen in de onderwerpen die aan bod komen in deze module.

Leven we in een tijd van ongekende migratie?

“Er zijn meer migranten dan ooit tevoren, toch? Niet precies. Er zijn misschien meer migranten, maar er zijn ook meer mensen in de wereld (…) ” (Hein de Haas, expert migratie)

Hein de Haas, expert migratie en hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. (Migration Matters) – Gebruik de automatische vertaling naar het Nederlands (via het tandwiel).

Migratiecorridors

Doorheen de tijd kunnen er zich, onder invloed van verschillende factoren, bepaalde migratiepatronen ontwikkelen. Men spreekt ook wel van migratiecorridors.[1]

• De grootste migratiecorridor is die tussen Mexico en de Verenigde Staten (gemeten aan het aantal in Mexico geboren personen dat in de VS verblijft).
• De tweede grootste corridor is deze tussen Syrië en Turkije (voornamelijk vluchtelingen die ontheemd geraakt zijn),
• gevolgd door India en de Verenigde Arabische Emiraten (voornamelijk arbeidsmigranten).

Op een meer regionaal niveau,

• trekt Duitsland onder meer veel Poolse (arbeids)migranten aan,
• trekken India, Maleisië en Thailand heel wat Zuidoost-Aziatische (arbeids)migranten aan,
• is Argentinië een populaire bestemming voor Zuid-Amerikaanse (arbeids)migranten
• en Zuid-Afrika voor Afrikaanse (arbeids)migranten (en we zien er ook een aanzienlijke migratie vanuit de UK).[2]

We zien dus dat er, naast de vaak belichte migratie van het globale zuiden naar het globale noorden, evengoed belangrijke migratieroutes bestaan tussen landen in het globale zuiden, tussen landen in het globale noorden, of van het globale noorden naar het globale zuiden.

[1] IOM, World Migration Report 2022, p. 2.
[2] IOM, World Migration Report 2022

Syrische vluchtelingen in Libanon en Jordanië: een zeer kwetsbare groep

Wanneer mensen vluchten voor oorlog, hopen ze meestal snel terug te kunnen keren. Dus verhuizen ze naar familie of vrienden in een nabijgelegen stad, of net over de grens.[1]

Dit is ook het verhaal van veel Syrische vluchtelingen. Maar na meer dan tien jaar conflict hebben veel Syriërs die hoop nu laten varen. Hun huizen zijn verwoest, hun families uiteengerukt en er is weinig uitzicht op vrede.[2]

Voor miljoenen Syriërs was hun eerste veilige toevluchtsoord een buurland – zoals Libanon, Jordanië, Turkije, Egypte en Irak.
De buurlanden hebben zich buitengewoon gastvrij getoond door miljoenen vluchtelingen uit Syrië op te vangen.
Het kleine Libanon vangt wel 1,5 miljoen Syrische vluchtelingen op (schatting door de overheid), waarvan 839 788 geregistreerd bij UNHCR.[1]

Crisis in Libanon

Maar intussen kampt Libanon al jaren met een enorme economische en politieke crisis. Sinds 2019 zijn de voedingsprijzen bijvoorbeeld met 400 percent gestegen. Deze crisis duwt de eigen bevolking in de armoede maar treft de Syrische vluchtelingen in Libanon nog harder. 9 op 10 van hen leefde volgens de Verenigde Naties al in extreme armoede en die situatie is er de voorbije tijd alleen maar op verslechterd.

Dit heeft geleid tot een steeds restrictiever regeringsbeleid, met beperkingen op het recht op gezondheid en het recht op werk.[2] Zonder inkomen worden mensen vaak gedwongen hun spaargeld uit te geven en vervolgens schulden te maken. Na jaren van torenhoge kosten zijn velen gewoon niet meer in staat om de huur te betalen (ook niet van hele kleine en overvolle kamers) of voedsel en basisbenodigdheden aan te kopen.[3] Er wordt veel waarde gehecht aan onderwijs maar veel kinderen moeten lessen missen om hun familie te helpen onderhouden.

Het Za’atari kamp in Jordanië:

Het grootste vluchtelingenkamp in het Midden-Oosten en een van de grootste ter wereld. Het kamp opende in juli 2012 en is nog altijd operationeel, meer dan 10 jaar later.
Om deze verjaardag in de kijker te zetten maakte UNHCR onderstaande video.

Getuigenissen vanuit het Za’atari kamp (2022)

(geen Nederlandstalige ondertiteling beschikbaar)

Oeganda’s uniek opvangmodel voor vluchtelingen [1]

Door de vele conflicten en onzekerheden in de buurlanden is Oeganda al jaren het Afrikaanse land met de meeste vluchtelingen.

Het is ook één van de vijf landen ter wereld die het grootste aantal vluchtelingen opvangen (1,5 miljoen).

Deze mensen zijn op de vlucht voor conflicten en geweld in Zuid-Soedan, Congo en Burundi.

Hoewel een heel groot deel van de bevolking zelf in armoede leeft, doen de Oegandezen wat ze kunnen om de vluchtelingen menswaardig op te vangen. De gemeenschap stelt land ter beschikking aan vluchtelingen om gewassen te verbouwen voor eigen verbruik. En vluchtelingen hebben zonder enig onderscheid recht op:

• werk
• bewegingsvrijheid en ondernemerschap
• onderwijs en
• gezondheidszorg. [2]

“Aangezien Oeganda een opendeurbeleid voor vluchtelingen voert, hebben vluchtelingen toegang tot werk en andere essentiële diensten zoals onderwijs en gezondheidszorg. Zij hebben bewegingsvrijheid binnen Oeganda, zij beschikken over papieren en zijn vrij om hun eigen bedrijf op te zetten” -Marisol Martinez (projectbeheerder Oeganda bij Caritas International)

[1] Artikel 2022, Caritas International.

[2] Caritas 2022. Lokale acties, globale lessen. Oeganda, Burundi, Niger.

Het Oegandese opvangmodel in beeld gebracht

© PBS – In het Engels, geen ondertiteling beschikbaar.

Hulp nodig bij opvang

Landen die (zoveel) mensen op de vlucht en migranten opvangen kunnen dat niet alleen bekostigen. Daarom zijn er instanties van de Verenigde Naties en hulporganisaties die hen mee ondersteunen.[3] Maar de omvang van het probleem is zo groot en het sleept al zo lang aan, dat internationale hulpprogramma‘s ondergefinancierd blijven.

Het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties (WFP) zei dat verdere verlagingen van de voedselhulp aan vluchtelingen in Jordanië onvermijdelijk zijn geworden nu de middelen op een precair laag niveau zijn beland. Het voedselagentschap ziet zich genoodzaakt om de maandelijkse cashhulp voor alle 119.000 Syrische vluchtelingen in de kampen van Zaatari en Azraq met een derde te verminderen. [4]

“Deze verlagingen zullen waarschijnlijk leiden tot meer negatieve copingstrategieën.” – WFP vertegenwoordiger Jordanië

Deze negatieve copingstrategieën of overlevingsstrategieën, zoals kinderarbeid, kinderen van school halen, kindhuwelijken en het opbouwen van meer schulden, zijn onder vluchtelingen in de kampen nu al met 25% toegenomen ten opzichte van vorig. [4]

Ondertussen slaagt de wereldwijde gemeenschap er niet in om de catastrofe in Syrië een halt toe te roepen en proberen veel Syriërs uit wanhoop toch naar Europa te komen via (levens)gevaarlijke routes.[5]

Ook in Oeganda blijft het aantal vluchtelingen toenemen, door het geweld in Zuid-Soedan en de Democratische Republiek Congo (DRC). Zonder extra internationale hulp, komt ook de hulpverlening in Oeganda onder druk te staan.

[1] UNHCR, 2022. Lebanon Fact Sheet.
[2] Rapport OCHA 2022 (UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs)
[3] Artikel The Guardian (2015)
[4] Persbericht, WFP, 18/07/2023
[5] Artikel Oxfam (2015)

Hoewel we aanraden om migratie altijd in de bredere context te kaderen kan het soms nuttig zijn om specifieke data voor Europa te gebruiken.

Dit zal ongetwijfeld relevanter worden als het toekomstige Migratiepact van de EU in werking zal treden (meer info hierover in de leerlijn “Internationale Bescherming”, verdieping “Wat met EU regelgeving”)

Je kan voor duidelijke infographics terecht op de website van de Europese raad:

• Voor info omtrent asielvragen in de EU
• Voor info omtrent migratiestromen in de EU

Hieronder alvast een voorbeeld.

Weet je nog?

In 2018 was er veel te doen rond het “VN Migratiepact”. De toenmalige federale regering is er zelfs door gevallen!

Om je geheugen op te frissen kan onderstaande video nuttig zijn.

(ENG onderitels verbergen? Klik op de knop CC)

Ondertussen vond in mei ‘22 de 1e internationale evaluatie plaats: het International Migration Review Forum (IMRF). Het is de bedoeling dat het forum ook in de toekomst om de vier jaar wordt gehouden.

Met welk resultaat? [1]

Het resultaat van de top is ambigu. Er bestond een groot contrast tussen de visie, de ambitie en de eisen van Westerse landen enerzijds en die van het globale Zuiden anderzijds. Het is lovenswaardig dat de Algemene Vergadering de voortgangsverklaring over de uitvoering van het Global Compact voor migratie aangenomen heeft, en zelfs bij consensus, maar geen enkel land lijkt zich kritisch te tonen ten aanzien van migratie terwijl er in realiteit toch zeer weinig vooruitgang geboekt is bij het daadwerkelijk uitbreiden van veilige en reguliere migratiekanalen.

[1] Caritas International, “Terugblik op de eerste evaluatie van het VN-Migratiepact”

IN DETAIL
De crisis in Syrië duurt al 12 jaar: getuigenissen

Na meer dan tien jaar is het nog steeds de grootste vluchtelingencrisis ter wereld.

UPDATE: Onderstaande video dateert van maart 2022, daarom spreekt men over “11 jaar”.
De situatie blijft echter precair, zelfs nog meer sinds de aardbevingen van februari 2023 [1]